श्री सूक्त
स्तोत्र
परिचय
श्री सूक्त माँ लक्ष्मी (श्री) की प्राचीन वैदिक स्तुति है, जो ऋग्वेद के खिल (परिशिष्ट) सूक्तों में मिलती है। इसकी 15 ऋचाओं में अग्नि देव (जातवेद) से प्रार्थना है कि वे लक्ष्मी जी को घर में लाएँ, और 16वीं ऋचा में इसके पाठ की विधि बताई गई है। इसका पाठ लक्ष्मी पूजा, शुक्रवार, दीपावली और बहुत से घरों में रोज़ सुबह किया जाता है।
कब गाएँ या पढ़ें: सुबह या शाम की पूजा में, विशेषकर शुक्रवार, दीपावली (लक्ष्मी पूजन), शरद पूर्णिमा और अक्षय तृतीया को; घी का दीपक जलाकर शांत मन से पाठ करें।
पूरा पाठ
ॐ हिरण्यवर्णां हरिणीं सुवर्णरजतस्रजाम् । चन्द्रां हिरण्मयीं लक्ष्मीं जातवेदो म आवह ॥१॥Om hiranyavarnam harinim suvarnarajatasrajam | Chandram hiranmayim lakshmim jatavedo ma avaha ||1||
तां म आवह जातवेदो लक्ष्मीमनपगामिनीम् । यस्यां हिरण्यं विन्देयं गामश्वं पुरुषानहम् ॥२॥Tam ma avaha jatavedo lakshmimanapagaminim | Yasyam hiranyam vindeyam gamashvam purushanaham ||2||
अश्वपूर्वां रथमध्यां हस्तिनादप्रबोधिनीम् । श्रियं देवीमुपह्वये श्रीर्मा देवी जुषताम् ॥३॥Ashvapurvam rathamadhyam hastinadaprabodhinim | Shriyam devimupahvaye shrirma devi jushatam ||3||
कां सोस्मितां हिरण्यप्राकारामार्द्रां ज्वलन्तीं तृप्तां तर्पयन्तीम् । पद्मे स्थितां पद्मवर्णां तामिहोपह्वये श्रियम् ॥४॥Kam sosmitam hiranyaprakaramardram jvalantim triptam tarpayantim | Padme sthitam padmavarnam tamihopahvaye shriyam ||4||
चन्द्रां प्रभासां यशसा ज्वलन्तीं श्रियं लोके देवजुष्टामुदाराम् । तां पद्मिनीमीं शरणमहं प्रपद्येऽलक्ष्मीर्मे नश्यतां त्वां वृणे ॥५॥Chandram prabhasam yashasa jvalantim shriyam loke devajushtamudaram | Tam padminimim sharanamaham prapadye'lakshmirme nashyatam tvam vrine ||5||
आदित्यवर्णे तपसोऽधिजातो वनस्पतिस्तव वृक्षोऽथ बिल्वः । तस्य फलानि तपसा नुदन्तु मायान्तरायाश्च बाह्या अलक्ष्मीः ॥६॥Adityavarne tapaso'dhijato vanaspatistava vriksho'tha bilvah | Tasya phalani tapasa nudantu mayantarayashcha bahya alakshmih ||6||
उपैतु मां देवसखः कीर्तिश्च मणिना सह । प्रादुर्भूतोऽस्मि राष्ट्रेऽस्मिन् कीर्तिमृद्धिं ददातु मे ॥७॥Upaitu mam devasakhah kirtishcha manina saha | Pradurbhuto'smi rashtre'smin kirtimriddhim dadatu me ||7||
क्षुत्पिपासामलां ज्येष्ठामलक्ष्मीं नाशयाम्यहम् । अभूतिमसमृद्धिं च सर्वां निर्णुद मे गृहात् ॥८॥Kshutpipasamalam jyeshthamalakshmim nashayamyaham | Abhutimasamriddhim cha sarvam nirnuda me grihat ||8||
गन्धद्वारां दुराधर्षां नित्यपुष्टां करीषिणीम् । ईश्वरीं सर्वभूतानां तामिहोपह्वये श्रियम् ॥९॥Gandhadvaram duradharsham nityapushtam karishinim | Ishvarim sarvabhutanam tamihopahvaye shriyam ||9||
मनसः काममाकूतिं वाचः सत्यमशीमहि । पशूनां रूपमन्नस्य मयि श्रीः श्रयतां यशः ॥१०॥Manasah kamamakutim vachah satyamashimahi | Pashunam rupamannasya mayi shrih shrayatam yashah ||10||
कर्दमेन प्रजाभूता मयि सम्भव कर्दम । श्रियं वासय मे कुले मातरं पद्ममालिनीम् ॥११॥Kardamena prajabhuta mayi sambhava kardama | Shriyam vasaya me kule mataram padmamalinim ||11||
आपः सृजन्तु स्निग्धानि चिक्लीत वस मे गृहे । नि च देवीं मातरं श्रियं वासय मे कुले ॥१२॥Apah srijantu snigdhani chiklita vasa me grihe | Ni cha devim mataram shriyam vasaya me kule ||12||
आर्द्रां पुष्करिणीं पुष्टिं पिङ्गलां पद्ममालिनीम् । चन्द्रां हिरण्मयीं लक्ष्मीं जातवेदो म आवह ॥१३॥Ardram pushkarinim pushtim pingalam padmamalinim | Chandram hiranmayim lakshmim jatavedo ma avaha ||13||
आर्द्रां यः करिणीं यष्टिं सुवर्णां हेममालिनीम् । सूर्यां हिरण्मयीं लक्ष्मीं जातवेदो म आवह ॥१४॥Ardram yah karinim yashtim suvarnam hemamalinim | Suryam hiranmayim lakshmim jatavedo ma avaha ||14||
तां म आवह जातवेदो लक्ष्मीमनपगामिनीम् । यस्यां हिरण्यं प्रभूतं गावो दास्योऽश्वान्विन्देयं पुरुषानहम् ॥१५॥Tam ma avaha jatavedo lakshmimanapagaminim | Yasyam hiranyam prabhutam gavo dasyo'shvanvindeyam purushanaham ||15||
यः शुचिः प्रयतो भूत्वा जुहुयादाज्यमन्वहम् । सूक्तं पञ्चदशर्चं च श्रीकामः सततं जपेत् ॥१६॥Yah shuchih prayato bhutva juhuyadajyamanvaham | Suktam panchadasharcham cha shrikamah satatam japet ||16||
अर्थ
भक्त अग्नि देव से प्रार्थना करता है कि वे सोने जैसी चमकती, चंद्रमा जैसी शीतल, सोने-चाँदी की मालाओं से सजी लक्ष्मी जी को ऐसे लाएँ कि वे कभी घर न छोड़ें। माँ का स्वागत उस देवी के रूप में होता है जिनके आगे घोड़े, बीच में रथ और हाथियों की ध्वनि है, जो कमल पर विराजती हैं, मुस्कुराती हैं और उदार हैं। भक्त उनकी शरण लेता है और कहता है कि अलक्ष्मी — भूख, प्यास, दरिद्रता और दुर्भाग्य — घर से चले जाएँ। बेल के वृक्ष को उनके तेज से उत्पन्न बताया गया है। उनके पुत्र कर्दम और चिक्लीत से घर में बसने को कहा जाता है ताकि माँ लक्ष्मी परिवार के साथ रहें। प्रार्थना यश, अन्न, पशुधन, सहायकों और घर की सुख-समृद्धि के लिए है। अंतिम ऋचा कहती है कि जो श्री की कामना करता है, वह पवित्र मन से इन पंद्रह ऋचाओं का नियमित पाठ करे।
🛍️ हमारे स्टोर से
अभिमंत्रित गोमती चक्र ब्रेसलेटअभिमंत्रित प्राकृतिक गोमती चक्र ब्रेसलेट, फ़्री साइज़।
₹550
पारंपरिक वस्तु, आस्था के साथ। किसी परिणाम का वादा नहीं।