श्री विष्णु अष्टोत्तर शतनामावली

ये भगवान विष्णु के 108 पावन नाम हैं, जो सारे संसार के पालनहार और रक्षक हैं। हर नाम में प्रभु का कोई गुण, कोई रूप या अवतार, या पुराणों की कोई कथा याद की जाती है। घरों में पूजा के समय हर नाम के साथ एक फूल, तुलसी दल या अक्षत चढ़ाकर इनका जाप किया जाता है।

कब जपें: गुरुवार भगवान विष्णु का दिन माना जाता है और एकादशी पर इन नामों का जाप विशेष प्रिय है। सुबह स्नान के बाद, दीपक जलाकर भगवान के चित्र के सामने जाप करना अच्छा रहता है। बहुत से भक्त पूर्णिमा और सत्यनारायण पूजा में भी इनका पाठ करते हैं।

108 नाम

1. ॐ विष्णवे नमःOm Vishnave Namah — सर्वत्र व्याप्त भगवान

2. ॐ लक्ष्मीपतये नमःOm Lakshmipataye Namah — माँ लक्ष्मी के स्वामी

3. ॐ कृष्णाय नमःOm Krishnaya Namah — सबके मन को अपनी ओर खींचने वाले श्याम प्रभु

4. ॐ वैकुण्ठाय नमःOm Vaikunthaya Namah — वैकुण्ठ धाम के स्वामी

5. ॐ गरुडध्वजाय नमःOm Garudadhvajaya Namah — जिनके ध्वज पर गरुड़ विराजते हैं

6. ॐ परब्रह्मणे नमःOm Parabrahmane Namah — स्वयं परम ब्रह्म

7. ॐ जगन्नाथाय नमःOm Jagannathaya Namah — सारे जगत के नाथ

8. ॐ वासुदेवाय नमःOm Vasudevaya Namah — जो सब प्राणियों में बसते हैं

9. ॐ त्रिविक्रमाय नमःOm Trivikramaya Namah — तीन पग में तीनों लोक नापने वाले

10. ॐ दैत्यान्तकाय नमःOm Daityantakaya Namah — दैत्यों का अंत करने वाले

11. ॐ मधुरिपवे नमःOm Madhuripave Namah — मधु दैत्य के शत्रु

12. ॐ तार्क्ष्यवाहनाय नमःOm Tarkshyavahanaya Namah — तार्क्ष्य यानी गरुड़ पर सवार होने वाले

13. ॐ सनातनाय नमःOm Sanatanaya Namah — सदा रहने वाले सनातन प्रभु

14. ॐ नारायणाय नमःOm Narayanaya Namah — सब जीवों के आश्रय नारायण

15. ॐ पद्मनाभाय नमःOm Padmanabhaya Namah — जिनकी नाभि से कमल प्रकट हुआ

16. ॐ हृषीकेशाय नमःOm Hrishikeshaya Namah — सब इंद्रियों के स्वामी

17. ॐ सुधाप्रदाय नमःOm Sudhapradaya Namah — अमृत देने वाले

18. ॐ माधवाय नमःOm Madhavaya Namah — लक्ष्मीपति, मधुर माधव

19. ॐ पुण्डरीकाक्षाय नमःOm Pundarikakshaya Namah — कमल जैसे नेत्रों वाले

20. ॐ स्थितिकर्त्रे नमःOm Sthitikartre Namah — संसार का पालन करने वाले

21. ॐ परात्पराय नमःOm Paratparaya Namah — श्रेष्ठों में भी सबसे श्रेष्ठ

22. ॐ वनमालिने नमःOm Vanamaline Namah — वनफूलों की माला पहनने वाले

23. ॐ यज्ञरूपाय नमःOm Yajnarupaya Namah — यज्ञ स्वरूप भगवान

24. ॐ चक्रपाणये नमःOm Chakrapanaye Namah — हाथ में सुदर्शन चक्र धारण करने वाले

25. ॐ गदाधराय नमःOm Gadadharaya Namah — गदा धारण करने वाले

26. ॐ उपेन्द्राय नमःOm Upendraya Namah — वामन रूप में इंद्र के छोटे भाई

27. ॐ केशवाय नमःOm Keshavaya Namah — सुंदर केशों वाले, केशी दैत्य को हराने वाले

28. ॐ हंसाय नमःOm Hamsaya Namah — हंस जैसे निर्मल, अंतरात्मा स्वरूप

29. ॐ समुद्रमथनाय नमःOm Samudramathanaya Namah — समुद्र मंथन कराने वाले

30. ॐ हरये नमःOm Haraye Namah — दुख और पाप हरने वाले हरि

31. ॐ गोविन्दाय नमःOm Govindaya Namah — गौ माता और धरती के रक्षक

32. ॐ ब्रह्मजनकाय नमःOm Brahmajanakaya Namah — ब्रह्मा जी के जनक

33. ॐ कैटभासुरमर्दनाय नमःOm Kaitabhasuramardanaya Namah — कैटभ असुर का नाश करने वाले

34. ॐ श्रीधराय नमःOm Shridharaya Namah — श्री लक्ष्मी को हृदय में धारण करने वाले

35. ॐ कामजनकाय नमःOm Kamajanakaya Namah — कामदेव के पिता

36. ॐ शेषशायिने नमःOm Sheshashayine Namah — शेषनाग की शय्या पर विश्राम करने वाले

37. ॐ चतुर्भुजाय नमःOm Chaturbhujaya Namah — चार भुजाओं वाले प्रभु

38. ॐ पाञ्चजन्यधराय नमःOm Panchajanyadharaya Namah — पाञ्चजन्य शंख धारण करने वाले

39. ॐ श्रीमते नमःOm Shrimate Namah — शोभा और ऐश्वर्य से भरपूर

40. ॐ शार्ङ्गपाणये नमःOm Sharngapanaye Namah — शार्ङ्ग धनुष धारण करने वाले

41. ॐ जनार्दनाय नमःOm Janardanaya Namah — जिनसे सब लोग सहायता माँगते हैं

42. ॐ पीताम्बरधराय नमःOm Pitambaradharaya Namah — पीले वस्त्र, पीताम्बर पहनने वाले

43. ॐ देवाय नमःOm Devaya Namah — प्रकाशमान दिव्य देव

44. ॐ सूर्यचन्द्रविलोचनाय नमःOm Suryachandravilochanaya Namah — सूर्य और चंद्रमा जिनके नेत्र हैं

45. ॐ मत्स्यरूपाय नमःOm Matsyarupaya Namah — मत्स्य अवतार लेने वाले

46. ॐ कूर्मतनवे नमःOm Kurmatanave Namah — कूर्म यानी कछुए का रूप लेने वाले

47. ॐ क्रोडरूपाय नमःOm Krodarupaya Namah — वराह रूप धारण करने वाले

48. ॐ नृकेसरिणे नमःOm Nrikesarine Namah — नर और सिंह रूप वाले नृसिंह

49. ॐ वामनाय नमःOm Vamanaya Namah — बालक ब्राह्मण वामन रूप में आने वाले

50. ॐ भार्गवाय नमःOm Bhargavaya Namah — भृगुवंशी परशुराम रूप

51. ॐ रामाय नमःOm Ramaya Namah — सबको आनंद देने वाले श्री राम

52. ॐ बलिने नमःOm Baline Namah — बलशाली बलराम रूप

53. ॐ कल्किने नमःOm Kalkine Namah — आने वाले कल्कि अवतार

54. ॐ हयाननाय नमःOm Hayananaya Namah — घोड़े के मुख वाले हयग्रीव

55. ॐ विश्वम्भराय नमःOm Vishvambharaya Namah — सारे विश्व का भरण-पोषण करने वाले

56. ॐ शिशुमाराय नमःOm Shishumaraya Namah — तारामंडल यानी शिशुमार चक्र स्वरूप

57. ॐ श्रीकराय नमःOm Shrikaraya Namah — सुख-समृद्धि देने वाले

58. ॐ कपिलाय नमःOm Kapilaya Namah — कपिल मुनि के रूप में आने वाले

59. ॐ ध्रुवाय नमःOm Dhruvaya Namah — सदा अटल और स्थिर

60. ॐ दत्तात्रेयाय नमःOm Dattatreyaya Namah — दत्तात्रेय रूप में प्रकट होने वाले

61. ॐ अच्युताय नमःOm Achyutaya Namah — जो कभी अपने स्वरूप से नहीं डिगते

62. ॐ अनन्ताय नमःOm Anantaya Namah — जिनका कोई अंत नहीं

63. ॐ मुकुन्दाय नमःOm Mukundaya Namah — मोक्ष देने वाले

64. ॐ दधिवामनाय नमःOm Dadhivamanaya Namah — दधिवामन नाम से पूजे जाने वाले प्रभु

65. ॐ धन्वन्तरये नमःOm Dhanvantaraye Namah — देवताओं के वैद्य धन्वन्तरि

66. ॐ श्रीनिवासाय नमःOm Shrinivasaya Namah — जिनमें माँ लक्ष्मी का निवास है

67. ॐ प्रद्युम्नाय नमःOm Pradyumnaya Namah — अत्यंत तेजस्वी

68. ॐ पुरुषोत्तमाय नमःOm Purushottamaya Namah — सब पुरुषों में उत्तम

69. ॐ श्रीवत्सकौस्तुभधराय नमःOm Shrivatsakaustubhadharaya Namah — श्रीवत्स चिह्न और कौस्तुभ मणि धारण करने वाले

70. ॐ मुरारातये नमःOm Muraraataye Namah — मुर दैत्य के शत्रु

71. ॐ अधोक्षजाय नमःOm Adhokshajaya Namah — इंद्रियों की पहुँच से परे

72. ॐ ऋषभाय नमःOm Rishabhaya Namah — ऋषभ रूप में आने वाले, सर्वश्रेष्ठ

73. ॐ मोहिनीरूपधारिणे नमःOm Mohinirupadharine Namah — मनमोहक मोहिनी रूप धारण करने वाले

74. ॐ सङ्कर्षणाय नमःOm Sankarshanaya Namah — सबको अपनी ओर खींचने वाले संकर्षण

75. ॐ पृथवे नमःOm Prithave Namah — राजा पृथु के रूप में आने वाले

76. ॐ क्षीराब्धिशायिने नमःOm Kshirabdhishayine Namah — क्षीरसागर में शयन करने वाले

77. ॐ भूतात्मने नमःOm Bhutatmane Namah — सब प्राणियों की आत्मा

78. ॐ अनिरुद्धाय नमःOm Aniruddhaya Namah — जिन्हें कोई रोक नहीं सकता

79. ॐ भक्तवत्सलाय नमःOm Bhaktavatsalaya Namah — भक्तों पर माँ जैसा स्नेह रखने वाले

80. ॐ नराय नमःOm Naraya Namah — नर रूप, जीवों के मार्गदर्शक

81. ॐ गजेन्द्रवरदाय नमःOm Gajendravaradaya Namah — गजराज गजेन्द्र को बचाकर वर देने वाले

82. ॐ त्रिधाम्ने नमःOm Tridhamne Namah — तीनों लोकों में जिनका धाम है

83. ॐ भूतभावनाय नमःOm Bhutabhavanaya Namah — प्राणियों को रचकर उनका पालन करने वाले

84. ॐ श्वेतद्वीपसुवास्तव्याय नमःOm Shvetadvipasuvastavyaya Namah — श्वेतद्वीप में निवास करने वाले

85. ॐ सनकादिमुनिध्येयाय नमःOm Sanakadimunidhyeyaya Namah — सनक आदि मुनि जिनका ध्यान करते हैं

86. ॐ भगवते नमःOm Bhagavate Namah — सब गुणों से भरे भगवान

87. ॐ शङ्करप्रियाय नमःOm Shankarapriyaya Namah — भगवान शंकर के प्रिय

88. ॐ नीलकान्ताय नमःOm Nilakantaya Namah — सुंदर नीली आभा वाले

89. ॐ धराकान्ताय नमःOm Dharakantaya Namah — धरती माता के प्रिय स्वामी

90. ॐ वेदात्मने नमःOm Vedatmane Namah — वेदों की आत्मा

91. ॐ बादरायणाय नमःOm Badarayanaya Namah — वेदव्यास यानी बादरायण रूप

92. ॐ भागीरथीजन्मभूमिपादपद्माय नमःOm Bhagirathijanmabhumipadapadmaya Namah — जिनके चरण कमलों से गंगा जी निकलीं

93. ॐ सतां प्रभवे नमःOm Satam Prabhave Namah — सज्जनों के स्वामी

94. ॐ स्वभुवे नमःOm Svabhuve Namah — स्वयं प्रकट होने वाले

95. ॐ विभवे नमःOm Vibhave Namah — सर्वव्यापी और सर्वसमर्थ

96. ॐ घनश्यामाय नमःOm Ghanashyamaya Namah — वर्षा के बादल जैसे श्याम वर्ण वाले

97. ॐ जगत्कारणाय नमःOm Jagatkaranaya Namah — जगत के मूल कारण

98. ॐ अव्ययाय नमःOm Avyayaya Namah — कभी नष्ट न होने वाले

99. ॐ बुद्धावताराय नमःOm Buddhavataraya Namah — बुद्ध अवतार लेने वाले

100. ॐ शान्तात्मने नमःOm Shantatmane Namah — शांत स्वभाव वाले

101. ॐ लीलामानुषविग्रहाय नमःOm Lilamanushavigrahaya Namah — लीला के लिए मनुष्य रूप धारण करने वाले

102. ॐ दामोदराय नमःOm Damodaraya Namah — जिनकी कमर यशोदा माँ ने रस्सी से बाँधी

103. ॐ विराड्रूपाय नमःOm Viradrupaya Namah — सारा ब्रह्मांड जिनका विराट रूप है

104. ॐ भूतभव्यभवत्प्रभवे नमःOm Bhutabhavyabhavatprabhave Namah — भूत, भविष्य और वर्तमान के स्वामी

105. ॐ आदिदेवाय नमःOm Adidevaya Namah — सबसे पहले, आदि देव

106. ॐ देवदेवाय नमःOm Devadevaya Namah — देवताओं के भी देव

107. ॐ प्रह्लादपरिपालकाय नमःOm Prahladaparipalakaya Namah — बाल भक्त प्रह्लाद के रक्षक

108. ॐ श्रीमहाविष्णवे नमःOm Shri Mahavishnave Namah — परम प्रभु श्री महाविष्णु

गणेशशिवविष्णुलक्ष्मीदुर्गाहनुमानकृष्णराम