श्री कृष्ण अष्टोत्तर शतनामावली
ये श्री कृष्ण के 108 प्यारे नाम हैं। हर नाम उनके जीवन की कोई झलक याद दिलाता है, गोकुल के माखन-प्रेमी बाल गोपाल से लेकर गीता के उपदेशक तक। यह सूची ब्रह्मांड पुराण के श्री कृष्ण अष्टोत्तर शतनाम स्तोत्र पर आधारित है। भक्त एक-एक नाम लेकर, अक्सर हर नाम के साथ तुलसी दल या फूल चढ़ाते हैं।
कब जपें: किसी भी दिन, सुबह या शाम स्नान के बाद। जन्माष्टमी और एकादशी श्री कृष्ण के लिए विशेष माने जाते हैं।
108 नाम
1. ॐ श्रीकृष्णाय नमःOm Shri Krishnaya Namah — सबको अपनी ओर खींचने वाले श्याम प्रभु
2. ॐ कमलानाथाय नमःOm Kamalanathaya Namah — माँ लक्ष्मी के स्वामी
3. ॐ वासुदेवाय नमःOm Vasudevaya Namah — वसुदेव के पुत्र, जो सबमें बसते हैं
4. ॐ सनातनाय नमःOm Sanatanaya Namah — जो सदा से हैं और सदा रहेंगे
5. ॐ वसुदेवात्मजाय नमःOm Vasudevatmajaya Namah — वसुदेव जी के घर जन्मे
6. ॐ पुण्याय नमःOm Punyaya Namah — परम पवित्र प्रभु
7. ॐ लीलामानुषविग्रहाय नमःOm Leelamanusha Vigrahaya Namah — लीला के लिए मनुष्य रूप धरने वाले
8. ॐ श्रीवत्सकौस्तुभधराय नमःOm Shrivatsa Kaustubha Dharaya Namah — श्रीवत्स चिह्न और कौस्तुभ मणि धारण करने वाले
9. ॐ यशोदावत्सलाय नमःOm Yashoda Vatsalaya Namah — यशोदा मैया के लाडले
10. ॐ हरये नमःOm Haraye Namah — दुख हरने वाले हरि
11. ॐ चतुर्भुजात्तचक्रासिगदाशङ्खाद्युदायुधाय नमःOm Chaturbhujatta Chakrasi Gada Shankhadyudayudhaya Namah — चार भुजाओं में चक्र, खड्ग, गदा, शंख धारी
12. ॐ देवकीनन्दनाय नमःOm Devaki Nandanaya Namah — देवकी माँ के आनंद
13. ॐ श्रीशाय नमःOm Shrishaya Namah — श्री (लक्ष्मी) के ईश
14. ॐ नन्दगोपप्रियात्मजाय नमःOm Nandagopa Priyatmajaya Namah — नंद बाबा के प्यारे पुत्र
15. ॐ यमुनावेगसंहारिणे नमःOm Yamuna Vega Samharine Namah — यमुना के तेज़ बहाव को शांत करने वाले
16. ॐ बलभद्रप्रियानुजाय नमःOm Balabhadra Priyanujaya Namah — बलराम जी के प्रिय छोटे भाई
17. ॐ पूतनाजीवितहराय नमःOm Putana Jivita Haraya Namah — राक्षसी पूतना का अंत करने वाले
18. ॐ शकटासुरभञ्जनाय नमःOm Shakatasura Bhanjanaya Namah — शकटासुर को तोड़ने वाले
19. ॐ नन्दव्रजजनानन्दिने नमःOm Nanda Vraja Jananandine Namah — नंद के व्रज के लोगों को आनंद देने वाले
20. ॐ सच्चिदानन्दविग्रहाय नमःOm Sachchidananda Vigrahaya Namah — सत्, चित् और आनंद के स्वरूप
21. ॐ नवनीतविलिप्ताङ्गाय नमःOm Navanita Viliptangaya Namah — जिनके अंग माखन से सने हैं
22. ॐ नवनीतनटाय नमःOm Navanita Nataya Namah — माखन के लिए नाचने वाले
23. ॐ अनघाय नमःOm Anaghaya Namah — जिनमें कोई दोष नहीं
24. ॐ नवनीतनवाहाराय नमःOm Navanita Navaharaya Namah — ताज़े माखन के प्रेमी
25. ॐ मुचुकुन्दप्रसादकाय नमःOm Muchukunda Prasadakaya Namah — राजा मुचुकुंद पर कृपा करने वाले
26. ॐ षोडशस्त्रीसहस्रेशाय नमःOm Shodasha Stri Sahasreshaya Namah — सोलह हज़ार रानियों के स्वामी
27. ॐ त्रिभङ्गिमधुराकृतये नमःOm Tribhangi Madhurakritaye Namah — तीन जगह से मुड़ी मधुर छवि वाले
28. ॐ शुकवागमृताब्धीन्दवे नमःOm Shukavagamritabdhindave Namah — शुकदेव जी की अमृत वाणी के चंद्रमा
29. ॐ गोविन्दाय नमःOm Govindaya Namah — गायों के रक्षक और आनंद
30. ॐ योगिनां पतये नमःOm Yoginam Pataye Namah — सभी योगियों के स्वामी
31. ॐ वत्सवाटचराय नमःOm Vatsavata Charaya Namah — बछड़ों के साथ चरागाह में घूमने वाले
32. ॐ अनन्ताय नमःOm Anantaya Namah — जिनका कोई अंत नहीं
33. ॐ धेनुकासुरभञ्जनाय नमःOm Dhenukasura Bhanjanaya Namah — धेनुकासुर को हराने वाले
34. ॐ तृणीकृततृणावर्ताय नमःOm Trinikrita Trinavartaya Namah — तृणावर्त राक्षस को तिनके जैसा कर देने वाले
35. ॐ यमलार्जुनभञ्जनाय नमःOm Yamalarjuna Bhanjanaya Namah — जुड़वाँ अर्जुन वृक्षों को गिराने वाले
36. ॐ उत्तालतालभेत्रे नमःOm Uttala Tala Bhetre Namah — ऊँचे ताड़ के पेड़ों को तोड़ने वाले
37. ॐ तमालश्यामलाकृतये नमःOm Tamala Shyamalakritaye Namah — तमाल वृक्ष जैसे साँवले सलोने
38. ॐ गोपगोपीश्वराय नमःOm Gopa Gopishvaraya Namah — ग्वाल-बाल और गोपियों के प्रिय स्वामी
39. ॐ योगिने नमःOm Yogine Namah — परम योगी
40. ॐ कोटिसूर्यसमप्रभाय नमःOm Koti Surya Samaprabhaya Namah — करोड़ों सूर्यों जैसी चमक वाले
41. ॐ इलापतये नमःOm Ilapataye Namah — पृथ्वी के स्वामी
42. ॐ परस्मै ज्योतिषे नमःOm Parasmai Jyotishe Namah — परम ज्योति स्वरूप
43. ॐ यादवेन्द्राय नमःOm Yadavendraya Namah — यादवों के राजा
44. ॐ यदूद्वहाय नमःOm Yadudvahaya Namah — यदुकुल के नायक और गौरव
45. ॐ वनमालिने नमःOm Vanamaline Namah — वन के फूलों की माला पहनने वाले
46. ॐ पीतवाससे नमःOm Pitavasase Namah — पीले वस्त्र (पीतांबर) धारी
47. ॐ पारिजातापहारकाय नमःOm Parijatapaharakaya Namah — स्वर्ग से पारिजात वृक्ष लाने वाले
48. ॐ गोवर्धनाचलोद्धर्त्रे नमःOm Govardhanachaloddhartre Namah — गोवर्धन पर्वत उठाने वाले
49. ॐ गोपालाय नमःOm Gopalaya Namah — गायों के पालनहार
50. ॐ सर्वपालकाय नमःOm Sarvapalakaya Namah — सबका पालन करने वाले
51. ॐ अजाय नमःOm Ajaya Namah — जिनका जन्म नहीं होता
52. ॐ निरञ्जनाय नमःOm Niranjanaya Namah — हर मैल से परे निर्मल
53. ॐ कामजनकाय नमःOm Kamajanakaya Namah — कामदेव (प्रद्युम्न) के पिता
54. ॐ कञ्जलोचनाय नमःOm Kanjalochanaya Namah — कमल जैसे नयनों वाले
55. ॐ मधुघ्ने नमःOm Madhughne Namah — मधु दैत्य को हराने वाले
56. ॐ मथुरानाथाय नमःOm Mathuranathaya Namah — मथुरा के नाथ
57. ॐ द्वारकानायकाय नमःOm Dvarakanayakaya Namah — द्वारका के नायक
58. ॐ बलिने नमःOm Baline Namah — महाबलशाली
59. ॐ वृन्दावनान्तसञ्चारिणे नमःOm Vrindavananta Sancharine Namah — वृंदावन में विचरने वाले
60. ॐ तुलसीदामभूषणाय नमःOm Tulasidama Bhushanaya Namah — तुलसी की माला से सजे
61. ॐ स्यमन्तकमणेर्हर्त्रे नमःOm Syamantaka Manerhartre Namah — स्यमंतक मणि वापस लाने वाले
62. ॐ नरनारायणात्मकाय नमःOm Nara Narayanatmakaya Namah — नर-नारायण स्वरूप
63. ॐ कुब्जाकृष्णाम्बरधराय नमःOm Kubja Krishnambara Dharaya Namah — कुब्जा पर कृपा करने वाले
64. ॐ मायिने नमःOm Mayine Namah — दिव्य माया के स्वामी
65. ॐ परमपूरुषाय नमःOm Parama Purushaya Namah — परम पुरुष
66. ॐ मुष्टिकासुरचाणूरमल्लयुद्धविशारदाय नमःOm Mushtikasura Chanura Mallayuddha Visharadaya Namah — मुष्टिक और चाणूर को कुश्ती में हराने वाले
67. ॐ संसारवैरिणे नमःOm Samsara Vairine Namah — जन्म-मरण के बंधन से छुड़ाने वाले
68. ॐ कंसारये नमःOm Kamsaraye Namah — अत्याचारी कंस का अंत करने वाले
69. ॐ मुरारये नमःOm Muraraye Namah — मुर दैत्य को हराने वाले
70. ॐ नरकान्तकाय नमःOm Narakantakaya Namah — नरकासुर का अंत करने वाले
71. ॐ अनादिब्रह्मचारिणे नमःOm Anadi Brahmacharine Namah — अनादि, सदा निर्मल मन वाले
72. ॐ कृष्णाव्यसनकर्षकाय नमःOm Krishna Vyasana Karshakaya Namah — द्रौपदी का संकट दूर करने वाले
73. ॐ शिशुपालशिरश्छेत्रे नमःOm Shishupala Shirashchhetre Namah — घमंडी शिशुपाल का अंत करने वाले
74. ॐ दुर्योधनकुलान्तकाय नमःOm Duryodhana Kulantakaya Namah — दुर्योधन के कुल का अंत करने वाले
75. ॐ विदुराक्रूरवरदाय नमःOm Vidura Akrura Varadaya Namah — विदुर और अक्रूर को वर देने वाले
76. ॐ विश्वरूपप्रदर्शकाय नमःOm Vishvarupa Pradarshakaya Namah — अपना विराट रूप दिखाने वाले
77. ॐ सत्यवाचे नमःOm Satyavache Namah — जिनकी वाणी सदा सत्य है
78. ॐ सत्यसङ्कल्पाय नमःOm Satya Sankalpaya Namah — जिनका हर संकल्प पूरा होता है
79. ॐ सत्यभामारताय नमःOm Satyabhama Rataya Namah — रानी सत्यभामा के प्रिय
80. ॐ जयिने नमःOm Jayine Namah — सदा विजयी
81. ॐ सुभद्रापूर्वजाय नमःOm Subhadra Purvajaya Namah — सुभद्रा के बड़े भाई
82. ॐ विष्णवे नमःOm Vishnave Namah — सर्वव्यापी भगवान विष्णु
83. ॐ भीष्ममुक्तिप्रदायकाय नमःOm Bhishma Mukti Pradayakaya Namah — भीष्म पितामह को मुक्ति देने वाले
84. ॐ जगद्गुरवे नमःOm Jagadgurave Namah — सारे जगत के गुरु
85. ॐ जगन्नाथाय नमःOm Jagannathaya Namah — जगत के नाथ
86. ॐ वेणुनादविशारदाय नमःOm Venunada Visharadaya Namah — बाँसुरी बजाने में निपुण
87. ॐ वृषभासुरविध्वंसिने नमःOm Vrishabhasura Vidhvamsine Namah — बैल रूपी असुर का नाश करने वाले
88. ॐ बाणासुरकरान्तकाय नमःOm Banasura Karantakaya Namah — बाणासुर की भुजाएँ काटने वाले
89. ॐ युधिष्ठिरप्रतिष्ठात्रे नमःOm Yudhishthira Pratishthatre Namah — युधिष्ठिर को राजगद्दी दिलाने वाले
90. ॐ बर्हिबर्हावतंसकाय नमःOm Barhibarhavatamsakaya Namah — मोरपंख का मुकुट पहनने वाले
91. ॐ पार्थसारथये नमःOm Parthasarathaye Namah — अर्जुन के सारथी
92. ॐ अव्यक्ताय नमःOm Avyaktaya Namah — इंद्रियों की पकड़ से परे
93. ॐ गीतामृतमहोदधये नमःOm Gitamrita Mahodadhaye Namah — गीता रूपी अमृत के महासागर
94. ॐ कालीयफणिमाणिक्यरञ्जितश्रीपदाम्बुजाय नमःOm Kaliya Phani Manikya Ranjita Shri Padambujaya Namah — कालिय नाग के फन की मणियों से चमकते चरण
95. ॐ दामोदराय नमःOm Damodaraya Namah — जिनकी कमर यशोदा ने रस्सी से बाँधी
96. ॐ यज्ञभोक्त्रे नमःOm Yajnabhoktre Namah — सभी यज्ञों का भाग स्वीकारने वाले
97. ॐ दानवेन्द्रविनाशकाय नमःOm Danavendra Vinashakaya Namah — दानव राजाओं का नाश करने वाले
98. ॐ नारायणाय नमःOm Narayanaya Namah — सबके आश्रय भगवान नारायण
99. ॐ परब्रह्मणे नमःOm Parabrahmane Namah — परब्रह्म स्वरूप
100. ॐ पन्नगाशनवाहनाय नमःOm Pannagashana Vahanaya Namah — गरुड़ की सवारी करने वाले
101. ॐ जलक्रीडासमासक्तगोपीवस्त्रापहारकाय नमःOm Jalakrida Samasakta Gopi Vastrapaharakaya Namah — गोपियों की जल-क्रीड़ा लीला के नटखट
102. ॐ पुण्यश्लोकाय नमःOm Punyashlokaya Namah — जिनका यश गाना ही पवित्र करता है
103. ॐ तीर्थपादाय नमःOm Tirthapadaya Namah — जिनके चरण ही परम तीर्थ हैं
104. ॐ वेदवेद्याय नमःOm Vedavedyaya Namah — वेदों से जाने जाने वाले
105. ॐ दयानिधये नमःOm Dayanidhaye Namah — दया के भंडार
106. ॐ सर्वतीर्थात्मकाय नमःOm Sarva Tirthatmakaya Namah — जिनमें सारे तीर्थ समाए हैं
107. ॐ सर्वग्रहरूपिणे नमःOm Sarva Graha Rupine Namah — सभी ग्रहों के रूप में विराजमान
108. ॐ परात्पराय नमःOm Paratparaya Namah — सबसे ऊँचे से भी ऊँचे