जय जय आरती आदि जिणंदा (श्वेताम्बर जैन आरती)
आरती
परिचय
श्वेताम्बर जैन देरासरों की आरती, जो सुबह और शाम की आरती में गाई जाती है और प्रथम तीर्थंकर भगवान आदिनाथ (ऋषभदेव) को समर्पित है — नाभि राजा और मरुदेवी माता के पुत्र। अंतिम पंक्ति में इसके कवि मूलचंद का नाम आता है, और इसमें राजस्थान के धुलेवा (केसरियाजी) मंदिर का स्मरण है। भगवान के सामने पाँच बत्ती का दीपक (पंच दीवो) घुमाते हुए यह आरती गाई जाती है, और इसके तुरंत बाद मंगल दीवो गाया जाता है।
कब गाएँ या पढ़ें: सुबह और शाम आरती के समय दीयों के साथ; घर की पूजा में भी।
पूरा पाठ
जय जय आरती आदि जिणंदा,Jay jay aarti Aadi Jinanda,
नाभिराया मरुदेवीको नंदा. जय०Naabhiraaya Marudevi ko nanda. Jay…
पहेली आरती पूजा कीजे,Paheli aarti pooja kije,
नरभव पामीने ल्हावो लीजे. जय०Narabhav paamine lhaavo lije. Jay…
दूसरी आरती दीन दयाळा,Doosri aarti deen dayaala,
धुळेवा मंडपमां जग अजवाळा. जय०Dhuleva mandapmaa jag ajvaala. Jay…
तीसरी आरती त्रिभुवन देवा,Teesri aarti tribhuvan deva,
सुरनर इन्द्र करे तोरी सेवा. जय०Sur nar Indra kare tori seva. Jay…
चोथी आरती चउगति चूरे,Chothi aarti chaugati choore,
मनवांछित फळ शिवसुख पूरे. जय०Man vaanchhit phal shiv sukh poore. Jay…
पंचमी आरती पुण्य उपाया,Panchami aarti punya upaaya,
मूळचंदे ऋषभ गुण गाया. जय०Moolchande Rushabh gun gaaya. Jay…
ગુજરાતી
જય જય આરતી આદિ જિણંદા,
નાભિરાયા મરુદેવીકો નંદા. જય૦
પહેલી આરતી પૂજા કીજે,
નરભવ પામીને લ્હાવો લીજે. જય૦
દૂસરી આરતી દીન દયાળા,
ધુળેવા મંડપમાં જગ અજવાળા. જય૦
તીસરી આરતી ત્રિભુવન દેવા,
સુરનર ઇન્દ્ર કરે તોરી સેવા. જય૦
ચોથી આરતી ચઉગતિ ચૂરે,
મનવાંછિત ફળ શિવસુખ પૂરે. જય૦
પંચમી આરતી પુણ્ય ઉપાયા,
મૂળચંદે ઋષભ ગુણ ગાયા. જય૦
अर्थ
नाभि राजा और मरुदेवी के प्रिय पुत्र आदि जिणंद की आरती की जय हो। पहली आरती स्वयं पूजा है — मनुष्य जन्म पाकर उसका सच्चा लाभ लो। दूसरी आरती दीनों पर दया करने वाले प्रभु की, जिनका धुलेवा मंदिर जग को प्रकाशित करता है। तीसरी आरती तीनों लोकों के देव की, जिनकी सेवा देव, मनुष्य और इन्द्र करते हैं। चौथी आरती चार गतियों के भटकाव को मिटाती है और मनचाहा फल, मोक्ष तक का सुख देती है। पाँचवीं आरती पुण्य देती है — ऐसे मूलचंद ने ऋषभदेव के गुण गाए।